ΒΛΑΣΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ  (1813 - 1844)

Ανδρέας Φρ. Μιχαηλίδης

Ρευματολόγος

 

    Ο Αλέξανδρος Βλαστός γεννήθηκε στη Χίο και ήταν γιος του Δημογέροντα Μιχαήλ Βλαστού και της Πηνελόπης Πετροκοκκίνου. Το γένος των Βλαστών1 ήταν βυζαντινής καταγωγής, εμφανίστηκε δε στη Χίο μετά τον 15ο αιώνα2.

    Ο Αλ. Βλαστός παρακολούθησε τα πρώτα μαθήματα στην ιστορική Σχολή της Χίου. Κατά την καταστροφή του 1822, διέφυγε στην Τεργέστη. Εκεί συνέχισε τις σπουδές του κοντά στον Χιώτη δάσκαλο Ιωάννη Ανδρεάδη. Στη συνέχεια μετέβη στη Βιέννη όπου έχοντας δάσκαλο τον ιατρό Στέφανο Οικονόμου, σπούδασε ιατρική. Τις ιατρικές σπουδές του ολοκλήρωσε στο Βερολίνο3. Εκεί, το 1833, δημοσίευσε και τη διδακτορική του διατριβή περί φθίσεως: “De phthisis pulmonum tuberculosa. Scripsit Blastos Alex. Dr. Medic. et Chirurg. Berolini MDCCCXΧXIII. Typis Academiae Scientiarum.” Η εργασία αυτή, την οποία ο Βλαστός αφιέρωσε στο δάσκαλό του Στ. Οικονόμου, υπήρξε σημαντική για την εποχή της, χρησιμοποιήθηκε δε ώς πρότυπο από πολλούς συγγραφείς στα μετέπειτα χρόνια4.

    Από τη Βιέννη εγκαταστάθηκε στο Λιβόρνο, όπου και άσκησε την ιατρική. Το 1837 αναφέρεται ως επίτροπος του εκεί ελληνικού σχολείου.

    Από το Λιβόρνο έστειλε επιστημονικές εργασίες στην Ελλάδα, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στο ιατρικό Περιοδικό Ασκληπιός (1837-1838, τεύχη 2 και 3). Τις εργασίες του παρουσίασε στην Ιατρική Εταιρεία Αθηνών, στις 21 Σεπτεμβρίου 1837, ο επίσης Χιακής καταγωγής ιατρός Ι. Βούρος. Σ αυτή μάλιστα τη συνεδρίαση ο Βλαστός εξελέγη και αντεπιστέλλον μέλος της μόλις ιδρυθείσης Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών. Άλλη ανακοίνωσή του το 1839 ήταν “περίεργος περίπτωσις γυναικός η οποία δεν τρώγει, δεν πίνει και δεν ουρεί”. Επίσης δημοσίευσε εργασία του “περί ασιτίας”5 .

    Το 1838 εξέδωσε στη Βιέννη με δική του δαπάνη μετάφραση της μελέτης του ιατρού Adam Raciborski6 με τίτλο “Νέον και εντελές εγχειρίδιον της ακροάσεως και της επικρούσεως ή εφαρμογή της ακουστικής εις την διάγνωσιν των ασθενειών συνταχθέν μεν υπό του ιατρού Ρατσιμπόρκυ εξελληνισθέν δε και ιδία δαπάνη εκδοθέν υπό Αλ. Μ. Βλαστού ιατρού Χίου, εν Βιέννη της Αυστρίας. 1838”. Η μετάφραση αυτή έχει μεγάλη αξία για την καθιέρωση της ελληνικής ιατρικής ορολογίας. Το σύγγραμμα αυτό εισήγαγε για πρώτη φορά ελληνικούς όρους στην ιατρική σημειολογία. Εντυπωσιάζει επίσης και για την εγκυρότητα των γνώσεων που αποτύπωσε ο Βλαστός στην εργασία του αυτή. Το 1838 ο Βλαστός στέλνει επιστολή στον επίσης χιακής καταγωγής ιατρό και αξιωματούχο της τότε ελληνικής Κυβέρνησης Γεώργιο Γλαράκη, με την οποία τον παρακαλεί να διανείμει διακόσια αντίτυπα του εργασίας του αυτής σε ισάριθμους έλληνες σπουδαστές, τα οποία και του αποστέλλει7.

    Το 1839 δημοσίευσε στο περιοδικό “Αποθήκη Ωφελίμων Γνώσεων” (Σμύρνη 1839, 1840) το ιατροφιλοσοφικού περιεχομένου άρθρο “Ο Μακιαβελικός ιατρός”. Θεωρείται επίσης μεταφραστής της τραγωδίας του Σχιλέρου “Ραδιουργία και ήρως” (Κωνσταντινούπολη 1843)8.

    Το 1836 ξεκίνησε τη συγγραφή της σπουδαίας μελέτης σχετικά με την ιστορία της Χίου με τίτλο: “Χιακά, ήτοι ιστορία της νήσου Χίου από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι της έτει 1822 γενομένης καταστροφής αυτής παρά των Τούρκων”. Η μελέτη αυτή εκδόθηκε το 1840 στην Ερμούπολη της Σύρου σε δύο τόμους. Το κείμενο αυτό διακρίνεται για την ιστορική του ακρίβεια, απόρροια της ευσυνειδησίας του συγγραφέα. Είναι χαρακτηριστικό πως για την άντληση των σχετικών πληροφοριών ο συγγραφέας ταξίδεψε σε πολλές πόλεις της Εσπερίας, καθώς και στην Κωνσταντινούπολη για την αναζήτηση ιστορικών πηγών9.

     Ο Αλ. Βλαστός πέθανε στο Λιβόρνο το 1844 σε ηλικία 31 ετών από φυματίωση. Ήταν η τραγική και πρόωρη κατάληξη του συγγραφέα της διδακτορικής διατριβής με τίτλο το νόσημα από το οποίο και πέθανε.

 

 

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1 Περί των Βλαστών βλ. Ζολώτας Γ., Ιστορία της Χίου, (επιμ. Αιμ. Σάρρου) Τ. Α2, Αθήνα 1920, σ. 293 κ.ε.

2 Βλαστός Αλ., Χιακά, ήτοι ιστορία της νήσου Χίου από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι της έτει 1822 γενομένης καταστροφής αυτής παρά των Τούρκων, (Πρόλογος - εισαγωγή - επιμέλεια έκδοσης Νίκος Κ. Χαβιάρας), Χίος 2000, σελ. i

3 Άμαντος Κ., Άρθρα και Λόγοι, Αθήνα 1953, σ. 44

4 Παϊδούσης Μ., Η Ιατρική στη Χίο κατά τους τελευταίους αιώνες (1600-1900), Χίος 2001,  σ. 116

5 Παϊδούσης Μ., Η Ιατρική ...όπ.π, σ. 117

6 O τίτλος της εργασίας του Α. Raciborski ήταν: Nouveau manuel complet d’ auscultation et de percussion. Εκδόθηκε στο Παρίσι το 1835

7 Άμαντος Κ.,  Άρθρα ...όπ.π., σ. 45 επίσης Περ. Χιακά Χρονικά, Τ. 6ος  (1926), σ. 141

8 Παϊδούσης Μ., Η ιατρική ...όπ.π, σ. 193

9 Βλαστός Αλ., Χιακά ...όπ.π., σ. iii (παραπομπή 11)