MΙΧΑΗΛ ΙΣΗΓΟΝΗΣ

Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΣΜΥΡΝΙΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗ ΧΙΟ.

Ανδρέας Φρ. Μιχαηλίδης, Ρευματολόγος

Σεβαστή Χαβιάρα Καραχάλιου ,Δρ. Ιστορίας  της Ιατρικής

 

Μια σπουδαία προσωπικότητα της ιατρικής της Ιωνίας, ο οποίος συνδέθηκε με τη Χίο, είναι ο οφθαλμίατρος Μιχαήλ Αντ. Ισηγόνης.

Ο Μιχαήλ Ισηγόνης γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1854. Ήταν γιος του Αντωνίου Ισηγόνη, μεγάλου παιδαγωγού, ο οποίος ίδρυσε το «Ελληνικό Παιδαγωγείον Σμύρνης»1. Το 1871 σπούδασε στο κλασσικό Γυμνάσιο της Halle στη Σαξονία. Στη συνέχεια σπούδασε ιατρική στη Βασιλεία της Ελβετίας και στη συνέχεια ειδικεύτηκε στην Οφθαλμολογία στην Κλινική του καθ. H. Schiess. To 1880 επέστρεψε στη Σμύρνη, όπου άσκησε με μεγάλη επιτυχία την Οφθαλμολογία. Υπήρξε ο πρώτος ειδικός οφθαλμίατρος της Σμύρνης. Διηύθυνε για πολλά χρόνια την Οφθαλμολογική Κλινική του Γραικικού Νοσοκομείου της Σμύρνης «Ο Άγιος Χαράλαμπος»2.

Το 1896 παντρεύτηκε την Ελένη Κρουσουλέντη, της οποίας η οικογένεια καταγόταν από τη Χίο. Μετά το θάνατο της γυναίκας του, το 1905 παντρεύτηκε για δεύτερη φορά την Ευφροσύνη Δημ. Άντωβικ.  

Υπήρξε πολυγραφότατος, δημοσιεύοντας εργασίες σε ελληνικά και γερμανικά περιοδικά. Φοιτητής ακόμα, το 1876 δημοσίευσε την εργασία «Ο Αριστοτέλης ως ζωόφιλος» η οποία δημοσιεύθηκε στο φιλολογικό περιοδικό της Σμύρνης «Ο Όμηρος». Συνέγραψε την πραγματεία «Περί οράσεως θεωρεία του Αριστοτέλους»3  η οποία δημοσιεύθηκε σε περιοδικά της Ελβετίας και του Βερολίνου. Κατά το Συνέδριο των Ελλήνων ιατρών του 1887 ανακοίνωσε την εργασία «Η εξάπλωση της μυωπίας εν τοις σχολείοις της Σμύρνης»4.

Ο Μιχαήλ Ισηγόνης υπήρξε σημαντικός κοινωνικός παράγων της Σμύρνης, χρηματίζοντας για πολλά χρόνια Έφορος της Ευαγγελικής Σχολής, του Γραικικού Νοσοκομείου και του Κεντρικού Παρθεναγωγείου της Σμύρνης. Προσέφερε αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες του σε Ιδρύματα της Σμύρνης, υπήρξε δε προστατευόμενος της γαλλικής κυβέρνησης.

Η σχέση του με τη Χίο ξεκίνησε από το 1881, οπότε και συμμετείχε στη διεθνή αποστολή η οποία ήλθε από τη Σμύρνη για την περίθαλψη των τραυματιών του φοβερού σεισμού που συγκλόνισε τότε τη Χίο5.

Μόλις κηρύχθηκε ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος, ο Μιχαήλ Ισιγόνης  βρίσκεται για διακοπές στη Μυτιλήνη. Εκεί μένει αποκλεισμένος και μετά από μικρό διάστημα περνά στη Χίο όπου και παραμένει μέχρι τη λήξη του πολέμου.

Κατά το διάστημα της παραμονής του στη Χίο (1914-1919)6  ο Μ. Ισηγόνης δεν παραμένει αργός.

Αναπτύσσει έντονη κοινωνική δραστηριότητα, κάτι που άλλωστε άρμοζε στη φύση του. Συνδέεται με τους Γενικούς Διοικητές Νήσων M. Πετυχάκη και Γ. Παπανδρέου και συνεργάζεται μαζί τους σε υγειονομικά ζητήματα. Προϊόν αυτής της συνεργασίας υπήρξε η οργάνωση του αντιτραχωματικού αγώνα στο νησί, καθώς και η ίδρυση Οφθαλμολογικής Κλινικής του γνωστού Δημόσιου Οφθαλμιατρείου7, για την περίθαλψη των απόρων ασθενών και των προσφύγων.

Άλλη σημαντική ενέργεια του Μ. Ισηγόνη ήταν και η πρωτοβουλία για τη δημιουργία του Ιατρικού Συλλόγου Χίου8, ο οποίος ιδρύθηκε στις 4 Ιουνίου του 19179.

Ο ίδιος δεν αναμίχθηκε ενεργά στη Διοίκηση του Ιατρικού Συλλόγου. Το όνομά του περιλαμβάνεται μόνο στα αναπληρωματικά μέλη της πρώτης Δεοντολογικής Επιτροπής του Ιατρικού Συλλόγου10. Φαίνεται ότι σκόπευε με την πρώτη ευκαιρία να επιστρέψει στη πατρίδα του τη Σμύρνη. Πράγματι, αμέσως μετά την είσοδο των ελληνικών στρατευμάτων στη Σμύρνη το 1919, επιστρέφει για να συνεχίσει το επιστημονικό και κοινωνικό του έργο11. 

Ο Μ. Ισηγόνης, κατά την παραμονή του στη Χίο, ως γνωστός οφθαλμίατρος της Σμύρνης, λειτουργούσε Οφθαλμολογική Κλινική στην οδό Π. Κουντουριώτου. Από τον τύπο της εποχής πληροφορούμαστε ότι, κατά το 1915, η Κλινική του αυτή μεταφέρθηκε στην Πλατεία12. Η κίνηση της Κλινικής του πρέπει να ήταν σημαντική. Σε άρθρο του που δημοσίευσε το 1916 αναφέρεται σε παρατηρήσεις που έκανε σε 1.000 περίπου ασθενείς που είχε στο μεταξύ εξετάσει, εκ των οποίων οι 472 (ποσοστό 47%) έπασχαν από τραχώματα. Στο ίδιο άρθρο του ανεβάζει το ποσοστό των μαθητών που έπασχαν από τραχώματα σε 24,5% και δίνει οδηγίες ατομικής και δημόσιας υγιεινής για την αντιμετώπιση του νοσήματος13.

Ο Μ. Ισηγόνης κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Χίο συνέχισε το κοινωφελές έργο του. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, κατά το 1916, χειρούργησε δωρεάν στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο της Χίου αγόρι (τρόφιμο του Ορφανοτροφείου του Ιδρύματος) το οποίο έπασχε από τραχωματική κερατίτιδα14.

Λίγες μέρες πριν την καταστροφή της Σμύρνης, τον Αύγουστο του 1922, βρίσκεται στη Μυτιλήνη, αποφεύγοντας έτσι τα τραγικά γεγονότα. Στη συνέχεια καταφεύγει στην Αθήνα όπου περνά δύσκολα χρόνια και τελικά πεθαίνει, το 1931, βαθιά πικραμένος για τη μεγάλη εθνική συμφορά.

Η παρουσία λοιπόν του σπουδαίου Σμυρνιού οφθαλμιάτρου Μιχαήλ Ισηγόνη στη Χίο έχει για μας τους Χιώτες ιατρούς ιδιαίτερη αξία διότι, πέραν των άλλων, σηματοδότησε και την ίδρυση του Ιατρικού Συλλόγου Χίου.

 

 

1. Ισηγόνης Αντ., Το Ελληνικόν Παιδαγωγείον Σμύρνης, περ. Μικρασιατικά Χρονικά, Τ. 12ος (1965), σ. 79

2. Χαβιάρα - Καραχάλιου Σ., Οι οφθαλμίατροι της Σμύρνης κατά τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα, Δελτίον της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας, Τ. 56 (1987) (ανάτυπο)  

3. Σολομωνίδης Χρ., Η Ιατρική στη Σμύρνη, Αθήνα 1955, σ. 110

1. Ισηγόνης Αντ., Το Ελληνικόν Παιδαγωγείον Σμύρνης, περ. Μικρασιατικά Χρονικά, Τ. 12ος (1965), σ. 79

2. Χαβιάρα - Καραχάλιου Σ., Οι οφθαλμίατροι της Σμύρνης κατά τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα, Δελτίον της Ελληνικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας, Τ. 56 (1987) (ανάτυπο)  

3. Σολομωνίδης Χρ., Η Ιατρική στη Σμύρνη, Αθήνα 1955, σ. 110

4. Βέρας Σ., Οι Έλληνες ιατροί της Σμύρνης, περ. Μικρασιατικά Χρονικά, Τ. 2ος (1939), σ. 342

5. Παϊδούσης Μ., Μιχαήλ Αντωνίου Ισηγόνης (1854-1931), περ. Μικρασιατικά Χρονικά, Τ. 15ος  (1972), σ. 182

6. Σπεράντσας Στ., Οι Έλληνες γιατροί λογοτέχνες από την Άλωση ως τα σήμερα, Αθήνα 1961, σ. 130

7. Ως πιθανότερη ημερομηνία ίδρυσης του Δημόσιου Οφθαλμιατρείου αναφέρεται η 7η Αυγούστου του 1919 [Ελληνικός Οδηγός, Κυριέρης - Γιαννόπουλος και Σία, 1921, σ. 7]

8. Καραράς Ν., Μιχαήλ Αντ. Ισηγόνης και ανέκδοτα προς αυτόν γράμματα, περ. Μικρασιατικά Χρονικά, Τ. 15ος  (1972), σ. 163

9. εφ. Νέα Χίος, αρ. φ. 674 (6 Ιουν 1917)

10. Τακτικά μέλη ήταν οι: Χρ. Ροδοκανάκης, Α. Λεμός, Ι. Κουντουράς, Κ. Πανάδης, Δ. Δεμιρτζάκης, Ν. Τσολάκας και Δ. Αναγνώστου, ενώ οι υπόλοιποι αναπληρωματικοί ήταν οι: Η. Ασπιώτης και Ν. Ψαλτάκης [εφ. Νέα Χίος, … ό.π., σ. 3] 

11. Καραράς Ν., Μιχαήλ Αντ. Ισηγόνης … ό.π., σ. 163

12. περ. Τετράδια μνήμης, τ. Χίος 1915, σ. 52

13. εφ. Νέα Χίος, αρ. φφ. 622, 624, 625 (15, 22, 26 Δεκ 1916)

14. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχεία N. Χίου, Α Β Ε 1256, Αρχείο Νοσοκομείου Χίου, 81 -«Βιβλίον χειρουργικών ασθενών Αύγουστος 1911- Σεπτέμβριος 1921», φφ. 107-119