Η ΠΡΩΤΗ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΤΗ ΧΙΑΚΗ ΥΠΑΙΘΡΟ

Δρ. Ανδρέας Φρ. Μιχαηλίδης

Ρευματολόγος – Διδάκτωρ Ιστορίας της Ιατρικής

 

Οι πρώτες ιδιωτικές Κλινικές στη Χίο εμφανίστηκαν από τις αρχές του 20ού αιώνα. Πρώτη χρονολογικά λειτούργησε, ως χειρουργική Κλινική, αυτή του Ιωάννη Κουντουρά. Γι’ αυτήν έχουμε μάλιστα πληροφορίες ότι χρησιμοποιήθηκε για την περίθαλψη των αγωνιστών κατά τις μάχες της απελευθέρωσης του νησιού από τους Τούρκους. Στη συνέχεια λειτούργησαν και άλλες Κλινικές όπως η «Πολυκλινική» του Αντωνίου Λαιμού στην παραλία, η Κλινική «Ευαγγελισμός» των ιατρών Νύχα - Πασπάτη στην Απλωταριά, αυτή του Ματθαίου Χριστοφορίδη στην Ευαγγελίστρια κ.α.1  Οι ιδιωτικές αυτές Κλινικές προσέφεραν σημαντικές υπηρεσίες στην ανακούφιση των ασθενών της Χίου, μαζί με το υπάρχον Σκυλίτσειο Νοσοκομείο και τους άλλους υγειονομικούς σχηματισμούς του νησιού.

Στη Χιακή ύπαιθρο από τις αρχές του 20ού αιώνα δεν υπήρχαν οργανωμένες μονάδες παροχής υγείας. Οι ιατροί οι οποίοι ασκούσαν στην ύπαιθρο προσέφεραν τις υπηρεσίες τους κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Χρησιμοποιούσαν ζώα για τις μετακινήσεις τους και διέθεταν τα απαραίτητα φάρμακα οι ίδιοι, μια και επικοινωνία με την πόλη της Χίου ήταν εξαιρετικά δύσκολη.

Ο Ιάκωβος Αμύγδαλος υπήρξε ένας δραστήριος ιατρός, ο οποίος ασκούσε μαζί με άλλους ιατρούς στα Νοτιόχωρα. Γεννήθηκε το 1896 στη Έξω Διδύμα, σπούδασε στην περίφημη Σχολή της Χίου και στη συνέχεια Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, απ’ όπου αποφοίτησε το 1918. Υπηρέτησε ως έφεδρος ανθυπίατρος κατά τη Μικρασιατική εκστρατεία. Στη συνέχεια άσκησε, αρχικά στην Έξω Διδύμα μέχρι το 1938 και στη συνέχεια στην Καλαμωτή, λόγω του εκεί γάμου του με την Καλλιόπη Κ. Γαλάτουλα. Υπήρξε μαζί με τους Λ. Μπιλιράκη, Γ Θεοτοκά και Β. Κουκουρίδη από τους πρώτους Μαστιχοχωρίτες ιατρούς οι οποίοι άσκησαν την ιατρική στην περιοχή κατά το πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα. Κατά τον πόλεμο του 1940 προσέφερε τις υπηρεσίες του ως ταγματάρχης υγειονομικού, διευθύνοντας το 13ο ορεινό χειρουργείο. Για τις υπηρεσίες του αυτές τιμήθηκε με το Μετάλλιο Εξαιρέτων Πράξεων. Ο Ι. Αμύγδαλος, ανέπτυξε σπουδαία επιστημονική και κοινωνική δράση, φεύγοντας όμως νωρίς (στα 60 χρόνια του) στις 7 Μαρτίου του 1957 2.

Ωστόσο, ο Ιάκωβος Αμύγδαλος συνέδεσε το όνομά του με ένα τολμηρό εγχείρημα για την εποχή του στο χώρο της υγείας. Συνέλαβε την ιδέα για τη δημιουργία της πρώτης Κλινικής στην ύπαιθρο της Χίου για την περίθαλψη των ασθενών των Νοτιοχώρων. Πράγματι, το 1926, αγοράζει στην περιοχή  Πηγής μεταξύ των οικισμών Μέσα και Εξω Διδύμας έκταση 15 στρεμμάτων περίπου, τα οποία ήταν Μετόχι της Νέας Μονής. Στο κτήμα υπήρχε παλαιός μεσαιωνικός πύργος, καθώς και πηγές άφθονου νερού. Αργότερα, κατά τη δεκαετία 1930-1940, ξεκίνησε εργασίες επέκτασης του υπάρχοντος κτίσματος με σκοπό την δημιουργία παθολογικής Kλινικής δυναμικότητας περίπου 40 κλινών η οποία θα εξυπηρετούσε τα Μαστιχόχωρα. Η επέκταση έγινε στο ισόγειο και στον όροφο ακολουθώντας την μορφολογία του υπάρχοντος κτίσματος, δηλαδή κτίσιμο με πέτρα περιοχής σε συνδυασμό με εμφανές τούβλο, ξύλινα κουφώματα και κεραμοσκεπή, σύμφωνα με τις σύγχρονες απαιτήσεις της εποχής3.

Επρόκειτο για ένα σημαντικό έργο υποδομής υγείας της περιοχής, με ευοίωνες προοπτικές για την λειτουργία του, αν σκεφτούμε ότι η ύπαιθρος χώρα και ειδικά αυτή των Μαστιχοχωρίων έσφυζε τότε από ζωή.

Δυστυχώς όμως ο Πόλεμος και η Κατοχή που ακολούθησαν ακύρωσαν την ολοκλήρωση του έργου αυτού 4. Για διάφορους λόγους το έργο αυτό δεν ευτύχησε να πραγματοποιηθεί ούτε και στα χρόνια που ακολούθησαν.  

Έτσι, το εξαιρετικά τολμηρό αυτό εγχείρημα δεν έγινε πράξη, παρά τον αγώνα ενός ακόμα πρωτοπόρου ιατρού του νησιού μας.       

 

Παραπομές

1. Μιχαηλίδης Α., Cum Deo, εκδ. Αιγέας, Χίος 2002, σ. 22.

2. Περ. Χιακό Ιατρικό Βήμα, τ. 2 (2002),  σσ. 155-156.

3.  Πληροφορίες οικ. Γεωργ. Ι. Αμύγδαλου.

4. Άλλωστε, για τον ίδιο λόγο ακυρώθηκε και η προσπάθεια ανέγερσης του νέου Νοσοκομείου της Χίου, το οποίο θεμελιώθηκε το 1939 στην περιοχή Ριζαρείου της πόλης μας.